Kalkulator HOMA-IR (wskaźnik insulinooporności)
Oblicz HOMA-IR z glukozy i insuliny na czczo. Wynik ma charakter orientacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Spis treści
Jak działa kalkulator
Kalkulator wyznacza HOMA-IR: wskaźnik insulinooporności, z dwóch wyników krwi pobranej na czczo: stężenia glukozy oraz insuliny. Glukozę podajesz w mg/dL lub mmol/L (jednostkę wybierasz z listy, przeliczenie jest automatyczne), a insulinę w µIU/ml. Dodatkowo wpisujesz liczbę godzin na czczo i zaznaczasz, czy badanie faktycznie było na czczo oraz czy przyjmowane leki lub suplementy mogą wpływać na wynik.
W wyniku otrzymujesz wartość HOMA-IR (dwa miejsca po przecinku) wraz z przypisaną kategorią (w normie / podwyższony / wysoki) według progów, użytą glukozę pokazaną w obu jednostkach oraz insulinę. Opcjonalnie, w trybie zaawansowanym, policzysz także wskaźniki QUICKI, TyG i TG/HDL.
Jak liczymy (metodologia i wzory)
Wzór główny
HOMA-IR liczony jest z insuliny na czczo i glukozy przeliczonej na mmol/L:
HOMA-IR = (insulina [µIU/ml] × glukoza [mmol/L]) / 22,5
Stała 22,5 pochodzi z oryginalnego modelu Matthews i wsp. (1985). Jeśli glukozę wpiszesz w mg/dL, kalkulator przelicza ją współczynnikiem 18: mmol/L = mg/dL / 18 oraz mg/dL = mmol/L × 18. Domyślną jednostką jest mg/dL.
Kolejność obliczeń
- walidacja pól (dodatnia glukoza i insulina, czas 0–24 h na czczo, progi większe od zera, próg „wysoki” nie niższy od „podwyższonego”);
- przeliczenie glukozy jednocześnie na mmol/L i mg/dL;
- wyliczenie HOMA-IR ze wzoru głównego;
- przypisanie kategorii według progów;
- opcjonalne wskaźniki dodatkowe.
Progi interpretacji
Wartości domyślne 2,0 i 3,0, które można zmienić w trybie zaawansowanym:
| Wartość HOMA-IR | Kategoria |
|---|---|
| poniżej 2,0 | w normie |
| od 2,0 do poniżej 3,0 | podwyższony |
| 3,0 i więcej | wysoki |
Wskaźniki dodatkowe (opcjonalne)
- QUICKI:
1 / (log(glukoza [mg/dL]) + log(insulina [µIU/ml])), domyślnie logarytm dziesiętny (log10), można zmienić na naturalny (ln) w trybie zaawansowanym. - TyG:
ln((TG [mg/dL] × glukoza [mg/dL]) / 2), logarytm naturalny; wymaga podania triglicerydów (TG). - TG/HDL:
TG / HDL, oba w mg/dL.
Zaokrąglenia
HOMA-IR oraz TG/HDL, dwa miejsca po przecinku; glukoza w mmol/L, dwa, w mg/dL, zero; insulina i czas na czczo, jedno; progi, jedno; QUICKI i TyG, trzy miejsca. Formatowanie liczb jest polskie (przecinek dziesiętny).
Przypadki brzegowe
Brak wartości albo niedodatnia glukoza lub insulina, czas poza zakresem 0–24 h oraz próg „wysoki” niższy od „podwyższonego” wstrzymują obliczenie z komunikatem błędu przy danym polu. Glukoza poza zakresem 20–600 mg/dL lub insulina powyżej 300 µIU/ml są oznaczane jako nietypowe. Badanie nie na czczo albo post krótszy niż 8 h, a także zaznaczone leki, dodają do wyniku ostrzeżenie o mniejszej miarodajności (nie zmieniają samej liczby).
FAQ
Jak liczy się HOMA-IR?
HOMA-IR = (insulina na czczo [µIU/ml] × glukoza [mmol/l]) ÷ 22,5. Glukozę w mg/dl kalkulator przelicza na mmol/l, dzieląc przez 18.
Jaki wynik HOMA-IR wskazuje insulinooporność?
Orientacyjnie wartości powyżej ok. 2,0–2,5 sugerują insulinooporność, ale progi bywają różne w zależności od laboratorium i populacji, interpretację potwierdza lekarz.
Czy HOMA-IR wystarczy do rozpoznania?
Nie, to wskaźnik orientacyjny, który nie zastępuje pełnej diagnostyki. Wynik należy omówić z lekarzem w kontekście innych badań i objawów.
Założenia i ograniczenia
- Wynik jest orientacyjny i nie stanowi rozpoznania, HOMA-IR to model matematyczny, a nie badanie referencyjne (którym jest klamra euglikemiczno-hiperinsulinemiczna).
- Progi 2,0 i 3,0 są umowne; różne laboratoria, metody oznaczania insuliny oraz populacje przyjmują inne wartości, dlatego kalkulator pozwala je zmienić.
- Wiarygodność zależy od pobrania krwi na czczo; przy braku postu lub poście krótszym niż 8 h kalkulator sygnalizuje mniejszą miarodajność, ale nie koryguje wyniku.
- Leki i suplementy (np. glikokortykosteroidy, metformina, insulina) mogą zmienić glukozę i insulinę, kalkulator jedynie oznacza to ostrzeżeniem.
- HOMA-IR nie zastępuje badań takich jak OGTT czy HbA1c ani oceny lekarza; interpretuj go w kontekście objawów i pozostałych wyników.
- Wskaźniki QUICKI, TyG i TG/HDL są dodatkowe i również orientacyjne, źródła podają dla nich odmienne progi i populacje odniesienia.
Źródła i aktualizacja
- Matthews D.R. i wsp., Homeostasis model assessment (Diabetologia 1985), PubMed, oryginalna praca definiująca HOMA-IR i stałą 22,5 (dostęp: 10.07.2026)
- Ta sama publikacja, pełny tekst w czasopiśmie Diabetologia (Springer), założenia modelu HOMA i zakres jego stosowania (dostęp: 10.07.2026)
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (PZH): Insulinooporność a zespół metaboliczny, charakterystyka i diagnostyka insulinooporności (dostęp: 10.07.2026)